S.m.a.r.t. Hedef Belirleme Teknigi - Kişisel Gelişim -- Türkiye'nin En Kaliteli Kişisel Gelişim Platformu Kaizen Online

**K@İZeN** · 17-04-2007, 20:28

Hedef, inançlarimiz, istek ve amaçlarimizdan kaynaklanan varmak istedigimiz noktadir. Bu nokta, is yasantimizda olabilecegi gibi özel yasantimizda da olabilir. Ama bunun bir bedeli vardir tabii :
#

Hiçbir zafere çiçekli yollardan gidilmez ( La Fontaine )
#

Hiç kimse basari merdivenlerini elleri cebinde tirmanmamistir. ( Bazen tirnaklari bile kullanmak gerekir )
#

Rüyalari gerçeklestirmenin en kestirme yolu, uyanmaktir. ( Sadece uyanmak degil, uyanip bir seyler yapmaktir )
#

Nereye gittiginizi bilmiyorsaniz, ne yaptiginizin da bir önemi yoktur.
#

Hedefi olmayan bir gemiye hiçbir rüzgar yardim edemez. ( Montaigne )
#

Hedefi, belirli bir zaman dilimi içerisinde elde edebilecegimiz sonucun detayli anlatimi seklinde de tanimlamak olasi.

Demek ki bu tanima göre öncelikle belirli bir zaman dilimi, bu zaman diliminin sonunda da bir sonuca ulasmamiz gerekiyor.

Peki neden bir hedef belirlemeliyiz ?

*

Hedef belirleme, gelecegimizi yönlendirebilme açisindan bize yardimci olacaktir.
*

Çabalarimizin belirli bir noktaya odaklanmasina katkida bulunacaktir.
*

Basari arzumuzun da tetiklenmesini saglayacaktir.
*

Önceliklerimizin belirlenmesinde önemli bir rol oynayacaktir.
*

Hedeflerimize ulasmak için yapmamiz gereken islerin planlanmasina
*

Bireyin aktivitesini ve motivasyonunu arttirilmasina katkida bulunacaktir.

Hedeflerimizi tanimlayabilmemiz için öncelikle asagidaki sorulari yanitlamamiz gerekmektedir.

Su anda neredeyim ?

Nereye varmak istiyorum ?

Ne zaman ? Hedeflerime ulasabilmek için gerekli zaman dilimi nedir ?

Nasil ? Hedefime hangi yollarla ulasacagimi biliyor muyum ?

Bunun için ne kadar çalismam gerek ?

Ödülüm ne olacak ? Bunca çalismanin sonucunda ulasacagim sonuç nedir ? Neyin pesindeyim ? Buna deger mi ?

Evet, çok önemli bir soru ? Buna deger mi ?

Yasamimiz boyunca yanlis hedefler belirleyerek, küçük seylerin pesinde büyük çabalar sarf edenleri izlemisizdir. Bu çabalarin sonunda ulastiklari ödül bile onlari mutlu edememistir. Yani bosa kürek sallamislar, attiklari tas ürküttükleri kurbagaya degmemistir. Aptal bir puma gibi küçük avlarin pesinde çabalayip durmuslardir.

Bir baska önemli konu da, hedeflerin yazili olmasidir. Yazili olarak belirlenmis hedefler, bireyin kendi kendine yapmis oldugu bir sözlesme ve kendine karsi girmis oldugu bir yüklenimdir. Yazili olmasinin bir baska yarari da zaman içerisinde ve çesitli nedenlerle olusabilecek yanlis anlama ve unutmalari engellemesidir.

Peki hedef belirleme kimin isidir ? Kisi kendi özel yasamindaki hedefleri belirliyorsa tabii ki bunu kendi yapmalidir ancak bu gene de kendisiyle el sikismasi olarak degerlendirilmelidir. Eger bir sirkette ve çalisanlar için hedef belirleniyorsa bunun karsilikli taraflarca belirlenmesi ve üzerinde anlasma saglanmasi gerekmektedir. Yani gene bir el sikismadan söz ediyoruz.

General George PATTON “ Insanlara nereye gideceklerini söyleyip, oraya nasil gideceklerine kendilerinin karar vermelerini saglarsaniz, alinacak sonuçlara hayran kalirsiniz “ demektedir.

Peki ama bu hedefler nasil belirlenecektir ?

Iste bunun için kullandigimiz bir yöntem var. Biz buna SMART hedef belirleme teknigi diyoruz. Asagida da gösterildigi gibi SMART, 5 ingilizce kelimenin bas harfinden olusmaktadir. Tabii ki hedef belirleme tekniginin hem özel hem de is yasamimizda etkin olarak kullanilabilecegini yeniden animsatmakta yarar görüyorum. Ancak biz burada özel yasantimizla ilgili olandan çok, is yasantimizda ve özellikle Performans Degerlendirme Sistemlerinde kullanacagimiz bireysel yada grup hedeflerinin belirlenmesi üzerinde duracagiz ve örneklemelerimiz de buna uygun olacaktir. Bu örnekleri herkes kendi özel yasamina uyarlayabilir.

S.M.A.R.T. yukarida da söyledigimiz gibi asagidaki ingilizce sözcüklerin bas harflerinden olusmaktadir. Buna göre bir hedef,

Spesific – Açikça tanimlanmis, belirlenmis

Measurable / ölçülebilir

Achievable / ulasilabilir

Relevant / ilgili, baglantili

Timely / zamanli olmali, bu ilkelere göre belirlenmelidir.

Simdi bu basliklari teker teker ve örneklerle açiklayalim.

*

**K@İZeN** · 17-04-2007, 20:30

Hedefler SPECIFIC / Açikça tanimlanmis, belirlenmis olmalidir.

Hedefin tanimlanmasi yapilirken üstü kapali genel ifadeler degil, net ve anlasilabilir, belirli bir noktayi gösteren tanimlamalar yapilmalidir.

Yanlis örnek : 2005 yilinda üretim hatalarini %2 azaltmak

Dogru örnek: 2005 yilinda A bölümündeki B tipi üretim mallarindaki hatalari 2004 yilina oranla %2 azaltmak.

Yanlis örnekteki üretim hatalari, birden fazla ürün çesidi olan isletmeler için çok genel bir ifadedir. Hatta bölümler arasinda bile “ üretim “ denince “ neyin üretimi ? “ sorusu ile karsilasilabilir. Döküm isiyle ugrasan bir yan sanayi isletmesinde döküm, döküm bölümü için; dökülen parçanin temizlenmesi ve montaja hazir kale gelmesi bir baska bölüm için üretim olarak algilanabilir. Montaj bölümü için ise üretim daha farkli anlasilabilir vs.

Dogru örnekte ise nokta atisi yapilarak, A bölümündeki B tipi üretimdeki hatalardan söz edilmektedir. Yanlis anlamaya ve degisik yorumlamalar meydan verilmemekte, konulan hedefin taraflarca açik bir sekilde anlasilmasi saglanmaktadir.

Yanlis örnek : Iplikteki kopus oranini düsürmek

Dogru örnek: A bölümdeki B tipi iplikteki kopus oranini …….. düsürmek

Gene burada nokta atisi ile hedef açikça tarif edilmis, hangi bölümündeki, hangi iplik çesidindeki kopus oraninin ne olmasi gerektigi açikça belirlenmistir.

*

Hedefler MEASURABLE / Ölçülebilir olmalidir.

Hedef taniminin içerisinde, hedefin basari, ulasilabilme ölçüsünün ne oldugu açikça yer almalidir.

Yanlis örnek : 2005 yilinda sevkiyatlarimizi arttirmak

Dogru örnek: 2005 yilinda tam zamaninda sevk oranimizi % 90 seviyesine çikarmak

Yanlis örnek : Kaplama makinasinin çalisma verimini arttirmak

Dogru örnek: 1 numarali kaplama makinasinin çalisma verimini 5 ton/saat’e yükseltmek

Yanlis örnek : 2005 yilinda Isçi Sagligi ve Güvenligi konusunda daha çok özen göstermek

Dogru örnek: 2005 yili is kazasi sayisini geçen yila oranla % 25 azaltmak

Yanlis örnek : 2005 yilinda fazla mesaileri azaltmak

Dogru örnek: 2005 yilinda fazla mesaileri 2000 saate indirmek

Gene dogru ve yanlis örneklerde görüldügü gibi, basari ölçütü genel tanimlamalardan kurtarilarak kilo, metre, yüzde vb. aritmetik yöntemlerle, sayilarla ölçülebilir sekilde tanimlanmistir.

*

Hedefler ACHIEVABLE / Ulasilabilir olmalidir.

Bir baska önemli ilke de hedeflerin ulasilabilir olmasidir. Hedeflerin insanlari zorlamasi, daha çok çaba harcamalarini saglamasi dogaldir. Ancak tüm bu çabalarin sonunda bu hedefe ulasilabileceginin, basari kazanilabileceginin taraflarin inanmasi gerekmektedir. Ulasilmasi mümkün olmayan hedeflerin karsilikli bir anlasma olmadan, tepeden inme bir sekilde belirlenmesi daha ilk günden çalismalari ümitsizlige itecek, basarisizligi getirecektir. Çabanin yarari olmayacagina inanan çalismalarin motivasyonu düsecek ve güvenlerini kaybedeceklerdir. Dolayisiyla hedefler, tesvik edici hatta zorlayici olabilir ama kesinlikle ulasilabilir olmalidir.

Kapasitesi 10 ton olarak üretilmis bir makinadan 12 ton ürün beklemek ulasilabilir bir hedef olmayacaktir.

Ya da bir çok üretim yönteminde isin dogasindan kaynaklanan ve genel kabul görmüs bir fire orani vardir. Bunun mevcut teknoloji ile giderilemeyecegi bilinir ve böylece kabul edilir. Böyle bir firenin “ sifir “ olarak israrla hedeflere konulmasi da bireylerin inançlarinin sarsilmasina neden olabilir. ( Tabii burada genel anlamdaki bir fireden degil, isin dogasindan kaynaklanan bir fireden söz edilmektedir)

Endüstrilerde tüm dilegimiz “ sifir “ is kazasi dir. Bunu gönülden diler ve çabalarimizi buna odaklariz. Ancak bunun neredeyse bir çok isletme için imkansiz oldugunu da biliriz. O zaman böyle bir hedef koyup insanlari basarisizliga itmek yerine, kademeli bir sekilde azaltma yolunu seçmek ve çalisanlari buna yönlendirmek çok daha yapici olacaktir.

*

Hedefler RELEVANT / Ilgili, baglantili olmalidir.

Bireysel hedefler bölüm hedefleriyle, bölüm hedefleri ise sirket hedefleriyle iliskili olmalidir. Bu nedenle de hedefler tepeden inmeli, ana hedefler yönetimce belirlenmelidir. Bölümler ana hedefler dogrultusunda kendi üzerilerine düsen hedefleri belirleyerek bunlari bölüm çalisanlarina dagitmalidir. Sonunda herkesi çabalarinin ayni hedefe, ayni yöne odaklanmasi saglanmalidir. Satis bölümünün hedefleri ile üretim hedefleri birbiriyle iliskili olmali, Malzeme plani da buna göre yapilmalidir. Insan planlamasi bu hedeflerin gerçeklesmesine dönük hazirlanmalidir.

*

Hedefler TIMELY / Zamanli olmalidir.

SMART tekniginin son noktasi ise hedeflerin muhakkak bir zaman dilimi sonunda gerçeklesmesini saglamaktir. Her hedefin baslangiç ve bitis tarihi belirlenmelidir. Bazi hedefler için günlük, haftalik süreler konusulabilirken, bazi hedefler için aylar ve hatta yillar konusulabilir. Bu önemli degildir. Önemli olan zamanlamasinin belirlenmis olmasidir.

Yanlis örnek : Eleman seçme ve yerlestirme prosedürü olusturulacaktir.

Dogru örnek: Eleman seçme ve yerlestirme prosedürü 30 Haziran 2005 tarihinde uygulamaya geçirilecektir.

Yanlis örnek : A makinasindaki yag kaçaklarinin önlenmesi

Dogru örnek: A makinasindaki yag kaçaklarinin Mart 2005 sonuna kadar önlenmesi

KAYNAK:kaizen.gen.tr