Tİlemsan - Kişisel Gelişim -- Türkiye'nin En Kaliteli Kişisel Gelişim Platformu Kaizen Online

**dutkmd** · 17-06-2008, 17:45

TİLEMSAN

Prof. Dr. Mustafa KARA

Kuzey Afrika’nın kültür merkezlerinden biri de Tilemsan’dır. Bugün Cezayir sınırları içinde Fas sınırlarına yakın ve denizden 50-60 km içerde yer alan bu şehir yüzyıllardır yüzlerce âlim, ârif, seyyah, derviş ve sanatkârı tanıyan onlara kucak ve gönül açan bir şehirdir.
Balkanları bilenler Üsküb’ü Bursa’ya benzetirler.2000 yılında İsmail Hakkı Bursevi sempozyumu vesilesiyle Bursa da tanıştığımız Bayan Grill ile geçen sene Tilemsan’da karşılaştığımda bana söylediği ilk cümle şu oldu:

”Ne kadar da Bursa’ya benziyor” Evet çam ormanıyla süslü bir dağa sırtını veren bu şehir İslam Kültür ve Medeniyetinin izlerini asırlardan beri üzerinde taşıyor.

Bu şehir bana öncelikle Afifuddin Tilemsani diye bilinen Süleyman b. Ali isimli mutasavvıfı hatırlatıyor. Muhyiddin İbn Arabi’nin Fusüsu’l Hikem Abdullah Herevi’nin Menazilu’s sâirin isimli eserini şerheden Tilemsanî 690/1291 tarihinde Dımaşk’ta vefat etmiştir.
Tilemsan’a vardığımızda öğrendik ki şehrin gönül sultanı Ebu Medyen Mağribi diye tanınan Şuayb b.Hüseyin’dir. Muhyiddin İbn Arabi’nin “Mürşidim”diye belirttiği Ebu Medyen bölgedeki adıyla Sidi Bumedyen Endülüs, Tanca, Sebte, Merakeş, Fas gibi bölgenin kültür merkezlerinde ilim ve irfan dünyasını geliştirdikten Ebu-l Hasan İbn Hirzihim’den Muhasibî’nin Er-Riaye Gazzâli’nin İhya isimli eserlerini okuduktan sonra tasavvufi konularla daha yakından ilişki kurdu.(1)

Hac’da Abdulkadir Geylani başta olmak üzere pek çok zevatla görüşen, onlarla kalbi alış-verişler yapan Mağribi Merakeş’e giderken Tilemsan’da 590/1193 tarihinde vefat etmiş ve bu şehirde defnedilmiştir.
Türbesi etrafında zamanla geniş bir külliye oluşmuş, şehre hâkim bir yerde cami, medrese ve diğer müştemilatıyla birlikte söz konusu külliye günümüze ulaşmıştır. Bu mekan bir müddet de İslam dünyasının yıldız şahsiyetlerinden İbn Haldun’u da ağırlamıştır.

Mağribi, el-Vasiyye ile el-Akide isimli eserleri kaleme alırken İbn Kunfüz Üns’ül-fakir ve İzz’ül-hakir adıyla kaleme aldığı eserde onun hayat ve düşüncesini anlatmıştır.(Rabat,1965)
Osmanlılarla birlikte Müslüman Türklerle tanışan Tilemsan’da, tanıştığımız pek çok insandan şu iki kelimeyi duydum.”Ben de Türküm”. Bugün Türkçe konuşamayan bu şehrin insanlarının düşüncelerini geçen yıl Bursa’yı ziyaret eden Cezayir Cumhurbaşkanı Abdulaziz Butelfika da seslendirmişti.
1850-1855 yılları arasında Bursa’da yaşayan Cezayir’in milli kahramanı Abdulkadir el-Cezairî’nin isminin bir caddeye verilmesi sebebiyle yaptığı konuşmada şöyle demişti:”Resmi ziyaretimizde uçaktan iner inmez şu ana kadar bir Cezayir sokağında, Cezayir şehrinde gibiyim.
Yabancılık hissetmiyorum.Aynı şey Türk kardeşlerimiz için de geçerlidir.
Cezayir’de kendilerini Türkiye’de hissederler…”(04.02.2005)

Bu düşünceler çok eski zamanlarda ifade edilmişti.

Cezayir’in kahramanı
Kâfire vermez amanı
Severler âl-i Osman’ı
Hacı Bektaş kucağıdır

Türkçe şiir yazan Tilemsanlılar oldu mu sorusunun cevabı ise şöyle:

Seyyid Ali Sultan şâh-ı velayet
Erenler serveri merddir begayet
Tilemsanî kulun bekler şefaat
Şahım kızıl deli Sultan evleri(2)

Tilemsanlı âlim, ârif ve sanatkarların iş ve eserlerini merak edenler Ömer Rıza Kehhâle’nin on beş ciltlik Mu’cemul Müellifin isimli eserine bakabilirler.

Şehirle ilgili son tespitler ise şöyle:

İlim adamlarına bir vahadır Tilemsan
İrfan odaklarına bir sahadır Tilemsan
Gönül yolunu kesen eşkıya güruhuna
Devamlı nöbet tutan bir bahadır Tilemsan

1-Geniş bilgi için bk.D/A/X

2-Şükrü elçin Elçin, Akdeniz ve Cezayir’de Türk Halk Şiirleri Ank.1988(şiirleri için Prof.Dr. Öcal Oğul Bey’e teşekkür ederim)

yeni dünya dergisi

**ceylannur** · 23-06-2008, 00:04

sag ol emegine saglik